Nhưng, mặt khác, chương trình là một chương trình mà nếu không tôn trọng nó thì nó thành một trò chơi mất. Nhưng việc không dễ đâu ban nhé. Chắc chắn là như thế sẽ có lợi.
Và càng ít suy nghĩ bao nhiêu thì càng ít có lý trí bấy nhiêu. Học cái gì? Điều đó không thành vấn đề, từ xưa tới giờ nó chưa bao giờ thành vấn đề. Bạn xanh xao và mệt nhọc.
Trước khi tới bến xe, bạn phải kéo nó về có tới bốn chục lần. Đó không phài là lời khuyên của tôi, mà là lời khuyên của những người khôn nhất, thực tế nhất ở đời. Hễ làm không đổ mồ hôi thì nó không bằng lòng.
Bỏ qua lời tôi là bỏ qua lời khuyên quý báu nhất đấy. Trước khi tới bến xe, bạn phải kéo nó về có tới bốn chục lần. Chỉ thay đổi một chút thôi, dù là thay đổi cho đời ta sung sướng hơn, ta cũng thấy khó chịu, bất tiện.
Nhưng trước khi bắt đầu bạn cho phép tôi dặn nhỏ mấy lời này: Trời! thế mà đã 11 giờ 15 rồi chứ! Sửa soạn đi ngủ thì vừa, Rồi bạn bỏ ra 40 phút để sửa soạn đi ngủ, trước khi đi ngủ, bạn quen uống một ly uýt-ki thứ hảo hạng, điều ấy dễ hiểu. Vì vậy, theo thiển ý, công việc phải làm trước hết trong ngày là coi chừng bộ óc ta làm việc.
Còn đi trên đường hoặc ngồi trong góc xe mà tập trung tư tưởng thì ai mà biết được? Có thằng tướng ngu nào cười bạn đâu? - Sao? Ông bảo tôi luyện trí óc ngoài đường đông nghẹt người ta ư? Nếu viên chức ấy muốn sống đầy đủ thì phải thu xếp trước công việc mỗi ngày.
Chương trình lập ra thì phải theo nhưng không được coi nó như một ngẫu tượng phải thờ. Vậy lúc đầu, xin bạn đừng làm nhiều quá. Lý do không phải những tác phẩm trên không nghiêm túc mà vì: tiểu thuyết dở thì không nên đọc, còn tiểu thuyết hay thì làm cho ta đọc một mạch, nhanh như một chiếc thuyền con trôi theo dòng nước, và tới đoạn kết thì ta muốn hết hơi mà chẳng mệt nhọc chút nào.
Và càng ít suy nghĩ bao nhiêu thì càng ít có lý trí bấy nhiêu. Bây giờ chúng ta kiểm điểm lại xem mỗi ngày để dành thì giờ được bao nhiêu. Loại sách để học đó ở Luân Đôn không thiếu gì.
Bạn không thể nghiến răng khi đọc Anna Karerian (tiểu thuyết của văn hào Lev Tolstoi - Nga). Chúng ta không bao giờ có thêm chút thì giờ nào đâu. Thưa bạn, bí quyết đó tôi chưa kiếm ra được, tôi không hy vọng gì kiếm ra được mà cũng không mong người khác kiếm ra được.
Và cái giọng hoàn toàn chán chường trong lời than thở đó cho ta hình dung một bi kịch không ngờ và vô lý trong gia đình ấy. Bạn thừa nhận rằng tôi đã chọn ví dụ đó không phải vì nó có lợi đặc biệt cho thuyết của tôi chứ? Đầy cả mặt đất, từng đóng ra đấy.