Vì nếu bạn lại thăm thì bà ta sẽ kể lể hàng giờ cho bạn nghe đã nuôi nấng gây dựng các cháu mình ra sao, khi họ còn nhỏ. Platon nói: "Các y sĩ có một lỗi lầm lớn nhất là họ chỉ rán trị thân thể, không nghĩ tới trị tinh thần mà thân thể và tinh thần là một, không thể trị riêng được". Chúng ta biết được thế nhờ một bức thư từ giã cõi đời mà tám tháng sau một nhóm thám hiểm cứu nạn tìm thấy bên 11 cái xác cứng ngắt.
Kết quả? Thì đây, ông giật được hết những danh dự trong các lớp ông theo và thành một thần đồng ở Nữu Ước Đại học đường. Giáo sư William James, người sáng lập ra khoa tâm lý thực hành, đã mất từ 38 năm rồi, nhưng nếu bây giờ ông còn sống mà được nghe nói tới phương pháp đó thì chắc ông cũng nhiệt liệt hoan nghênh. Tôi biết là nhờ kinh nghiệm chua chát và đau đớn.
Nếu bạn muốn hết lo thì bắt chước William Osler: "Ngày nào sống ngày nấy, cách biệt hẳn với ngày trước và ngày sau. Nếu không có điều kiện cần thiết ấy thì dù có biết cả ngàn quy tắc cũng không có ít lợi gì. Khi vợ y thình lình đau, y lo quá, sinh ngay chứng đau răng.
Ông thú thiệt công việc bán kính ấy không dễ dàng đâu. Và khi tôi quay lại thì thường thấy người kia vuốt ve, ngắm nghía nó. Anh biết rằng phần trên đồng hồ đó có dựng hàng ngàn hột cát.
Không những vậy, bà lại còn đem việc về nhà làm thêm đến tận nửa đêm. Chúng ta chẳng giống cây khổng lồ trong rừng đó ư? Chúng ta chẳng thường vinh quang thắng được những cảnh sấm sét, dông tố, trời long đất lở trong đời để rồi bị những nỗi lo lắng lặt vặt nó diệt đó ư? Những nỗi lo lắng lặt vặt ấy có khác chi những con sâu nhỏ kia mà ta có thể bóp bẹp giữa hai đầu ngón tay không? Bây giờ có khi cả tháng tôi không nhớ rằng bàn tay trái của tôi chỉ còn bốn ngón.
"Những nỗi bực mình nhỏ nhặt của ta cũng vậy. Như vậy hỏng lắm, vì có ai muốn dùng một người chỉ lặp lại lời những người khác như cái máy hát đâu. Bạn nên nhớ rằng Đức Chúa Giê Su mà cũng gặp phải trường hợp ấy.
Như ông toà Joseph Sabath ở Chicago, một người đã rán điều giải trên 40 ngàn vụ ly hôn, tuyên bố: "Phần nhiều những cặp vợ chồng xin ly dị đều do chuyện lặt vặt hết"; và ông F. Nhưng bác sĩ Pratt biết rằng nếu khuyên họ 'trở về và đừng nghĩ đến bệnh nữa" hẳn sẽ chẳng làm cho họ khỏi đau đớn được. Nhưng đến năm 71 tuổi thì bà nghèo khổ - không còn đồng nào hết.
Bạn đã nghe những người thuyết giáo nhắc hoài câu ấy. Rất ít người tàn ác xấu xa lắm. Thí nghiệm tai hại đó đã cho tôi một bài học tới già đời chứ?.
Trong khi viết cuốn này, tôi đi coi diễn lại một nhạc kịch vui rất lý thú của Jerome Kern, nhan đề là Show Boat. Nhưng nếu bạn có lý thì hết thẩy những triết gia và giáo dục gia từ hồi nhân loại có sử tới giờ - Giê Su, Khổng Tử, Thích Ca, Platon, Aristote, Thánh Francois - hẳn lầm lẩn cả rồi. Mấy năm trước, có lần lên thang máy trong một ngôi nhà chọc trời ở Nữu Ước, tôi thấy người coi thang cụt bàn tay trái.
Một bữa kia, tôi có dịp phỏng vấn tướng Smealay Butler, "ông già quạu", một nhân vật huênh hoang nhưng đặc biệt nhất của thuỷ quân lục chiến Hoa Kỳ. Housman, giáo sư ở Đại học đường Cambridge, một trong những nhà sư phạm nổi danh nhất thời ông. Việc xảy ra như vầy: