Tất cả nó làm cho bạn trai chỉ vui tạm chốc lát lúc làm việc tội lỗi rồi lòng trở lại với màn đ êm lạnh bóng ma sầu. Theo Ernest Psichari chỉ có một nguyên nhân làm cho vô tín ngưỡng là vô luân lý. Đầu óc bạn trai quả đúng là đầu óc nói nghịch.
Cái vui của họ là vui xác thịt đầy sự ồ ạt, lo âu, xao xuyến có khi pha mùi nghi kỵ, ghen tương, oán thù. Bạn đừng để mình trở thành một ông sẽ có bà vợ nguyền rủa vì chồng bội bạc, không chung thủy, mang đủ thứ bệnh di truyền. Họ bất mãn vì cô kia xấu mà làm kiêu, còn cô khác đẹp lộng lẫy mà hung dữ.
Họ thâm độc khi oán thù. Thưa bạn! Tôi viết cuốn nầy nhắm mục đích trước hết giúp bạn tìm hiểu bạn theo tinh thần câu Bạn hãy hiểu biết bạn của Socrate và bạn tự tri để tự luyện nên người. Giáo dục bạn trai thiếu nhi hay thanh niên, nhà giáo nên nỗ lực luyện óc nhớ cho họ.
Lắm lúc họ mặc kiểu đơn sơ bằng lụa vải đơn sơ, thông thường. Gần gũi nhiều nam thanh bị cơn khủng hoảng tinh thần nầy, tôi hỏi họ tại sao buồn. như ai qua bến nào đó cho tôi nhắn vài câu, thương về đủ thứ.
Bạn trai vì tiến thân gác bỏ hôn nhân một bên chiếm số không nhỏ. Điểm nầy tôi bàn chu đáo ở chương sau. Họ lại tìm riêng trong khối bạn ấy một người tâm giao.
Nó bắt bạn trai cúp cổ xuống các vật phù vân, lo vật lộn sống, đổ máu vì miếng ăn manh áo cũng nên, cho đến khi tử sàng bừng con mắt dậy chẳng những thấy mình tay không mà còn đầy tội lỗi. Phải nhận thức lẽ huyền diệu nầy của Tạo hóa, người ta mới hiểu được tại sao người bạn trai, người bạn gái có thể xác, tâm hồn mang nhiều điểm khác nhau mà tự nhiên đến tuổi dậy thì, có xu hướng sống hợp nhất nhau. Họ cười nhạo thầy giáo nếu thầy giáo không cho họ viết thư tình.
Tôi nói được luyện tập để nhấn mạnh bạn trai có khả năng tưởng tượng hơn là tự nhiên tưởng tượng dồi dào. Ai mục kích mấy trường hợp ấy, phải lấy làm khó chịu và thương hại chotính nông nỗi của họ. Họ học đứng chót, họ làm mích lòng thầy, họ phạm lỗi gì đó họ sầu muộn thắm thía.
Song ta phải quan niệm chính đáng về các từ ngữ, các chủ trương trên. Nhưng điều nầy rất khác với người mẹ là kẻ rót vào từng thớ thịt và tâm hồn của con, sinh lực và cả niềm khổ đau, vui sướng, lo âu, sầu buồn, tức giận v. Họ vô tình hay cố ý tìm kiếm cho mình những cuộc tình duyên mà trong mỗi cái có mầm tan vỡ.
Trong hạng nầy có kẻ hẹp bụng. Có nghe chuyện đời xưa, chuyện ma để thỏa mãn óc hiếu kỳ. Khi chưa bước được vào một nấc nào của cây thang danh dự thì khôn nhất là luyện cho mình một nghề nếu thấy con đường thi cử cứ luôn lận đận.
Còn những đe dọa do nghi kỵ, nói xiên xéo chỉ làm cho chí tự cường của họ gia trọng và khiến họ bực dọc thêm. Chiều nay ăn mai rửa. Brizeux muốn vậy nhưng lại làm thi sĩ.