Không nên đi mua một hai thú vui chóng qua mà phải bán danh tiếng, cùng bao nhiêu vật bán của tâm hồn. Họ chăm sóc mái tóc, họ cạo mặt, cắt móng tay và chuyên chú trang sức được chừng nào hay chừng ấy. Về các vấn đề trong sách nầy tôi xin bạn đồng ý với tôi.
Từ 12 đến 18 xương mũi biến đổi chóng và rắn chắc hơn. Mẹ là người mà họ trìu mến nhất mà cũng ngại việc tiếc lộ những tâm tư thầm kín. Các cực khổ nhỏ mọn mà họ chịu bây giờ gợi lại cho họ những hy sinh, nhất là hy sinh thầm kín của người bạn trăm năm:
trực giác phải căn cứ vào kinh nghiệm được soi sáng bởi lý trí. trong bầu khí chê chán ấy của tâm hồn có gió bi quan điều khiển tinh thần họ. Nhưng vì công việc bảo tồn nhân loại, vì sự hợp tác của người nam và người nữ trong đời sống đối gia, đối xã cần khi sức mạnh, khi sự êm ái, cùng bao nhiêu tiết điệu phức tạp để cấu thành bản nhạc nhân sinh tuyệt vời.
Cũng thời gian nổi mụn, đổi tiếng, phần đông bạn trai bắt đầu có râu, có những lông ở vú và nách. Ai đã từng đóng vai trò giáo dục tất nhận khi dạy văn chương, toán học, sử địa, v. Có nhiều vợ chồng hợp pháp mà trong thâm tâm vẫn cho các việc tính giao là xấu.
Tôi nói không đáng trách vì họ không được ai giáo dục về lương tâm đã đ ành mà còn bị cám dỗ làm những điều quấy bởi hoàn cảnh đói rét, bởi các gương mù xung quanh của kẻ đồng số phận. Họ đang ở khoảng giữa. Thì tâm hồn họ là khuôn lộng hình ảnh trăm năm của họ.
Chính Augustin và Rousseau đã qua thời kỳ mua bán thứ tình nầy. Người bạn trai, khi lương tâm còn trong trắng, chưa đủ quyết định về đời của mình đã phải sinh ra, lớn lên trong bầu uế khí ấy. Jean Le Presbytre dùng một tiếng nặng nề kêu họ: Đồ chó má.
Tình bằng hữu, sư đệ ngày xưa Khổng Mạnh ca tụng ngày nay cũng bị một thứ lương tâm lưu manh, hám lợi, chồn cáo của một số bạn trai bôi lọ. Người ta nói không vô lý: lửa gầm rơm không trầy thì trụa. Không biết tại sao khờ khạo thích những cửa lòng mở ra vô lý để rước bất cứ ai.
Tránh điều ác là đại đảm chớ không phải bạc nhược như nhiều người lầm tưởng. Họ không thấy nổi manh tâm của bạn trai nhất là khi gặp đau khổ. Ý thức niền thống khổ của con lúc banh da xẻ thịt đưa nó ra đời, mấy năm trường nhũ bộ và giáo dục.
Nhưng họ xử cứng rắn vì họ giàu tự trọng. Hành vi nhiều ít đến đâu. Họ tưởng tượng hạnh phúc của cuộc sống hôn nhân.
Người gái ấy bổng nhiên làm thần tượng trong tâm hồn bạn. Có gia đình cũng đông người đấy mà họ nghe như mình lạc giữa một nghĩa địa. Đức tin là siêu lý được yểm trợ bởi lý trí.