Lối tư duy chiếc mũ vàng có liên quan tới sự đánh giá tích cực trong khi lối tư duy chiếc mũ đen lại liên quan tới những đánh giá tiêu cực. Năm 1998, tôi được mời nói chuyện trong một hội nghị lập hiến nước Úc khi họ đang xem xét về tương lai của đất nước liên bang này, tôi đã kể câu chuyện sau: Việc xây dựng được một bộ khung những câu hỏi chủ chốt phù hợp đóng vai trò quan trọng trong quá trình yêu cầu thông tin.
Đó không phải là lỗi do thức ăn, mà chính là lỗi của bạn do ăn nhiều quá. Học phí luôn phải trả rất đắt nhưng ta sẽ không bao giờ phải học lại điều này một lần nữa. Cảm nhận của tôi chỉ ra rằng sự buồn tẻ chính là nguyên nhân chính khiến cho quá nhiều thanh thiếu niên có những hành động phạm pháp.
Tiếp theo, bạn lại chọn chiếc mũ khác và cứ như thế. Có thể họ cho rằng việc có ý kiến bất đồng là bất nhã, hoặc chứa đựng nhiều rủi ro trong một thể chế phong kiến. Chiếc mũ đỏ giúp chúng ta kiểm tra kết quả đạt được:
Ngày nay, khái niệm này đã được hơn 20 nghìn cộng đồng dân cư ở Mỹ sử dụng. Hãy cung cấp cho tôi con số những học sinh bỏ học sau khi dời trường học trong sáu tháng. Họ có thể tỏ rõ điều này bằng cách không bao giờ mặc áo sơ mi màu vàng.
Tôi phải thú nhận rằng tôi không cảm thấy hạnh phúc với công việc này. Cũng như những chiếc mũ tư duy khác, với mỗi nhận xét được đưa ra, nó tuỳ thuộc vào văn cảnh mà được xếp vào chiếc mũ tư duy phù hợp: “Chiếc ô tô này chỉ có khả năng chạy 50 km/h”. … Trong tình huống nào thì ý kiến của anh Jones là đúng? Trong tình huống nào thì ý kiến của chị Ađams là đúng?
Đột nhiên, điều mà trước đây chúng ta cho là thật lại không còn đúng nữa. … Có một loại đồ ăn nhanh mới đang ngày càng trở nên phổ biến. Tôi muốn có câu trả lời của anh với chiếc mũ đỏ.
Chúng ta thường cố gắng biện minh cho nhũng tình cảm, cảm xúc của mình bởi vì những tình cảm này không phải một phần của lối tư duy lôgic. Trong một hệ thống đóng, điều này là có thể. Có thể bạn sẽ vẫn là một chuyên gia phê phán.
Lối tư duy theo quan điểm chiếc mũ vàng có phần nào đó giống với lối tư duy theo quan điểm chiếc mũ trắng. Nhưng từ "xu hướng" thường được dùng để chỉ những sự việc đang và sẽ tiếp diễn. … Mọi người lưu ý rằng tôi đang sử dụng chiếc mũ xanh tư duy do đó tôi được phép trình bày những ý tưởng như trên.
Cả hai nghĩa này đều chính xác. Thứ hai là luồng thông tin dựa trên niềm tin, chưa được kiểm chứng đầy đủ - thông tin cấp hai. Tuy nhiên, bằng việc sử dụng chiếc mũ đen, mọi người có cơ hội chỉ ra những thiếu sót trong quá trình tư duy.
Và theo lối tư duy này thì giải pháp được lựa chọn là giải pháp phù hợp nhất cho dù nó được đưa ra bởi riêng một cá nhân hay của “những chuyên gia”. Ngay trong lúc diễn ra một cuộc họp theo phương thức tư duy sáu chiếc mũ, chủ toạ, hay người cầm trịch cuộc họp cũng có thể đặt câu hỏi để biết ý kiến của cá nhân. Trực giác mách bảo tôi rằng chiếc ô tô điện sẽ không bán được chạy.