Vừa bước xuống diễn đàn vừa lau mồ hôi tôi gặp một bực trí thức bắt tay tôi. Đấy! Thưa bạn! Nhờ vài nét đại cương về sinh lý và tâm lý của bạn trai tôi muốn bạn nhận thức tạo vật nầy là kỳ biệt. Ngoài xã hội họ quan tâm đến phép lịch sự.
Có điều nầy bạn trai nên để ý là điêu luyện cho mình nghệ thuật xử thế. Bướm bay thì nhất định đậu trên một hoa. Trước hết đừng so sánh đàn bà với đàn ông về óc trách nhiệm đối với con cái.
Đến lúc hoa niên về dào dạt trong tâm hồn, tình cảm họ tăng cường độ. Cô độc ai từng kinh nghiệm đều nhận là đáng kiếp. Tôi biết lối học từ chương ngày xưa không hay và học mà không hiểu có thể không hành.
Kẻ thì đi sửa tướng cho oai bằng cách ưỡn ngực. Đức tế nhị cũng lệch lạc vì sự ê chề của thú xác thịt, của tật thày lay. Ý chí còn kiệt lực vì đối tượng yêu không phải là sự thỏa mãn tình yêu trong sạch mà là ước vọng đê hèn trong phập phồng.
Họ mắc cỡ nhưng họ thích bàn chuyện với người đẹp và không gì thú vị cho họ bằng được phái yếu bộc bạch tâm sự và xin họ làm nơi nương bóng. Nếu Désirée chân thành yêu Nã Phá Luân bao nhiêu rồi bị chàng bội tình làm khổ bao nhiêu thì Joséphine yêu Charles và bội tình với Nã Phá Luân bấy nhiêu. Họ nói cả việc rắc rối trong gia đình.
Các môn chơi như đánh cờ, đánh bài ăn chơi, đừng cho họ ghiền. Tất cả của trần thế đều làm khổ con người: chưa được thì khổ, bôn ba tìm kiếm được rồi thì khổ lo lắng bảo tồn, rủi mất thì khổ hối tiếc, tìm lại được một thời gian thì khổ nhàm chán. Kỵ nhất là người ngạo nghễ, nói mỉa mai, chỉ trích xiên xỏ.
Họ hay bị hiểu lầm là phách. Có nghe chuyện đời xưa, chuyện ma để thỏa mãn óc hiếu kỳ. Song cách chung họ phơi trãi những nỗi khổ tâm.
Họ ngấm ngầm muốn người tri âm phải là một họ thứ hai. Trong nội tâm họ cảm thấy tất cả sự u tối, chán chê về đời sống, về nhân tình, về mọi sự đời. Họ tuân kỷ luật vì coi kỷ luật là một phương thế giựt cấp bằng, mua chức vị xã hội để nuôi thân, nuôi vợ, nuôi chồng, nuôi con và tạo cảnh gia đình ấm cúng trong ích kỷ.
Có thể hiện tượng xuất tinh xảy ra sớm hơn 14, 15 tuổi tùy dân tộc, miền xứ nóng hay lạnh, hoàn cảnh xã hội thôn quê hay thị thành. Ý chí còn kiệt lực vì đối tượng yêu không phải là sự thỏa mãn tình yêu trong sạch mà là ước vọng đê hèn trong phập phồng. Các linh mục dòng Tên rất sáng suốt trong tổ chức giáo dục trong tinh thần của thánh Ignaxiô nên đã nêu lên khẩu hiệu vàng ngọc nầy trong những ký túc xá giáo dục: chẳng nên khi nào hai, luôn luôn ba, ít khi bốn.
Không thể hiểu sai tinh thần câu nầy để nói hễ đ àn ông đều phải có đôi bạn. Nhưng họ có giờ phút buồn tủi riêng của họ. Lẽ dĩ nhiên là còn phải bực mình những lời ghen bóng ghen gió, rầy la vụt chạc không suy trước tính sau của họ.