Nếu tập đó gây cho bạn ý thích đó thì tôi khuyên bạn mới bắt đầu hãy làm quen với thể loại tự sự đã. Bạn biết rằng ít nhất cũng có được nửa giờ yên ổn. Bạn quên cả bạn bè cùng mệt nhọc, và buổi tối đó thấy thú vị làm sao.
Hôm đó, bạn không bỏ ra 45 phút để sửa soạn đi ngủ. Bạn có nhớ những tối đi đờn ca trong một đám tiệc không? Khi có việc gì nhất định để làm buổi tối, một việc gì cần hết năng lực của bạn, thì bạn chỉ nghĩ tới việc đó thôi, bạn cũng thấy hăng hái, vui vẻ suốt ngày rồi, phải không? Tất cả các hiền nhân của mọi thời đều đồng ý về chỗ đó.
Tôi có thể nghe óc bạn như nghe điện thoại ở nên tai tôi vậy. Có lẽ bạn tưởng rằng tấu nhạc là hợp nhiều nhạc cụ một cách hỗn độn để gây một mớ âm thanh êm đềm. Và có thể thoả mãn lòng khao khát hiểu biết của ta mà không cần đến văn chương.
Thời giờ quý hơn tiền bạc nhiều. Có những người chưa bao giờ đọc Meredith (1) và dửng dưng khi nghe một cuộc tranh biện về vấn đề Stephan Phillips có phải là thi sĩ không. Và có thể thoả mãn lòng khao khát hiểu biết của ta mà không cần đến văn chương.
Người ta bắt đầu đi ngủ 40 phút trước khi lên giường, là người chán ngán đời sống; nghĩa là người đó không sống nữa. trong chương trước, tôi đã kể tên Marc Aurele và Epictete. Hỡi người đời, anh phải tự biết anh.
Đó không phài là lời khuyên của tôi, mà là lời khuyên của những người khôn nhất, thực tế nhất ở đời. Một thất bại vẻ vang không đưa tới đâu cả, nhưng một thành công nho nhỏ sẽ đưa tới một thành công không nhỏ đâu. Trong 16 giờ đó thầy không phải kiếm ăn, không phải lo vấn đề tiền bạc, thầy sung sướng, rảnh rang.
Tập thể dục sáng và chiều, chỉ mười phút thôi, mà bạn thấy sức khỏe tăng lên suốt ngày, tới vẻ mặt của bạn cũng thay đổi hẳn nữa. Anh chàng thông thái rởm là anh chàng lấc cấc, tự cho mình là khôn hơn mọi người. Làm được một công việc mệt nhọc, lòng tự tin của bạn sẽ tăng lên.
Xét kỹ, ta thấy tiền bạc là vật chất tầm thường nhất. Ăn xong bạn nghiêm trang hút thuốc, thăm bạn bè; đi đi lại lại; đánh vài ván bài; giở vài trang sách; bạn nhận thấy tuổi già nó bò tới; bạn đi dạo mát; vuốt ve cây đờn. Họ khoe với bạn mỗi năm đọc được bao nhiêu cuốn.
Một chương trình làm việc hàng ngày không phải là một tôn giáo. Nhiệm vụ đó cũng đã khó khăn đấy chứ! Ít người làm tròn được. Sách Anh viết về vấn đề đó không có cuốn nào hơn được cuốn ấy, và không một người nào đã đọc mà còn có thể hiểu lầm rằng thơ là một thứ khổ hình thời Trung cổ, là một giống voi điên khùng, nguy hiểm, hoặc một họng súng tự khạc đạn để bắn chết những người đứng cách bốn chục thước.
Nhưng có gì lạ đâu? Vẫn là luật nhân quả mà. Nhưng khi bạn sửa soạn đi xem ca kịch (nhất là lại đi với một mỹ nhân) thì bạn làm ra sao? Bạn chạy ra thị xã hớt tóc, rồi lên xe về nhà; bạn gắng sức nghe hát bốn giờ, nếu không nói là năm giờ bạn đưa mỹ nhân về nhà nàng rồi về nhà mình. Nhưng thế nào bạn cũng phải chú ý tới bổn phận đó vào một lúc khác.